Tra cứu ngành bao bì
Định lượng giấy (gsm) là gì, ảnh hưởng thế nào tới độ cứng thùng?
GSM là viết tắt của grams per square metre — gam trên mét vuông, ký hiệu g/m². Trong ngành giấy, gsm chính là định lượng: khối lượng của đúng một mét vuông giấy, tính bằng gam. Định lượng cao hơn thường cho giấy dày hơn, nhưng độ cứng thùng không chỉ do gsm quyết định mà còn do loại sóng và cách gia công.
Định lượng là gì
Định lượng (tiếng Anh: grammage, viết tắt thường gặp là gsm — gram per square meter) là khối lượng của đúng một tấm giấy có diện tích một mét vuông, tính bằng gram. Cách đo tại phòng lab đơn giản: cắt một mẫu có diện tích xác định rồi cân, xem thêm cách làm ở nhóm đo giấy.
Phép đo này được quy định trong tiêu chuẩn theo hệ ISO, TAPPI hoặc TCVN tuỳ phòng lab đang theo hệ nào — đây là tài liệu trả phí nên trang này chỉ nêu tên hệ tiêu chuẩn, không trích quy trình chi tiết.
Định lượng khác độ dày: định lượng là khối lượng trên diện tích, độ dày là kích thước đo bằng thước đo độ dày. Hai tờ giấy cùng định lượng có thể dày mỏng khác nhau nếu mật độ xơ sợi khác nhau, nên không thể suy độ dày từ định lượng hay ngược lại.
Đọc nhãn cuộn giấy và đổi đơn vị
Cùng một đại lượng có thể được ghi theo vài cách trên phiếu, nhãn cuộn hay báo giá. Bảng dưới cho biết mỗi cách ghi là gì và đổi sang g/m² thế nào; phép đổi chỉ là nhân hoặc chia cho 1000.
| Trên nhãn hoặc phiếu ghi | Nghĩa và cách đổi |
|---|---|
| gsm, g/m², gr/m² | Cùng là gam trên mét vuông, tức định lượng. Không cần đổi. |
| Định lượng, grammage | Tên gọi tiếng Việt và tiếng Anh của cùng đại lượng đó. |
| kg/m² | Ki-lô-gam trên mét vuông. Nhân với 1000 ra g/m²; chia g/m² cho 1000 ra kg/m². |
| Pound theo ream (giấy nhập từ Mỹ) | Hệ đơn vị khác, không đổi thẳng bằng một hệ số chung; hỏi nhà cung cấp con số g/m². |
Ví dụ tính (số giả định, chỉ để minh hoạ phép tính): một cuộn giấy khổ 1,2 m, dài 100 m có diện tích 1,2 × 100 = 120 m². Nếu giấy ghi 150 g/m² thì khối lượng giấy là 120 × 150 = 18.000 g, tức 18 kg, chưa tính lõi cuộn. Đổi 150 g/m² sang kg/m² được 0,15 kg/m².
Ảnh hưởng tới độ cứng thùng
Định lượng là một trong các yếu tố cấu thành độ cứng, không phải yếu tố duy nhất. Bảng dưới đổi câu hỏi từ "định lượng bao nhiêu là đủ" (chưa có nguồn để trả lời bằng số) sang "bạn đang thấy hiện tượng gì trên thùng", vì đó là thứ nhìn và sờ được ngay tại xưởng.
| Bạn thấy gì trên thùng | Nên xem lại |
|---|---|
| Thùng bẹp khi xếp chồng dù cùng mã hàng như trước | Đo lại định lượng lô giấy đang chạy — nhẹ tay hơn hẳn thường lộ ra ngay khi cân, xem giấy nguyên liệu |
| Định lượng đo đúng như đặt mà thùng vẫn không đạt nén | Xem loại sóng và khâu tạo hình thay vì tăng tiếp định lượng — chi tiết ở ECT và BCT là gì |
| Hai lô cùng định lượng ghi trên phiếu nhưng cứng khác nhau khi cầm | Đo trực tiếp sức chịu nén thay vì tin theo con số định lượng trên phiếu |
| Cần thùng cứng hơn nhưng không muốn tăng định lượng (đắt hơn mọi lớp giấy) | Cân nhắc đổi loại sóng dày hơn hoặc ghép sóng đôi — xem các loại sóng carton |
Câu hỏi thường gặp
GSM là gì trong giấy, và gsm có phải là định lượng không?
Có. GSM viết tắt của gram per square metre, tức gam trên mét vuông, và nó chính là định lượng giấy: khối lượng của một mét vuông giấy. Trên phiếu giấy bạn có thể gặp cùng một đại lượng được ghi là gsm, g/m² hoặc gr/m². Giấy nhập từ Mỹ hoặc Canada đôi khi ghi bằng pound theo ream nên không đọc thẳng ra gsm được; khi đó hỏi nhà cung cấp con số quy đổi ra gam trên mét vuông thay vì tự đổi.
Tính định lượng giấy từ một mẫu cân thế nào?
Cắt một mẫu có diện tích biết chính xác, cân khối lượng mẫu bằng cân đủ nhạy, rồi lấy khối lượng chia cho diện tích tính bằng mét vuông: định lượng bằng khối lượng mẫu (gam) chia diện tích mẫu (mét vuông). Mẫu nên lấy từ nhiều chỗ trên khổ cuộn và đã để ổn định trong cùng điều kiện nhiệt độ, độ ẩm trước khi cân, vì giấy hút ẩm nên cân lúc ẩm sẽ cho số nặng hơn thực. Tiêu chuẩn quốc tế cho phép đo này là ISO 536; phòng lab theo hệ nào thì dùng hệ đó, cách làm ở nhóm đo giấy và máy đo định lượng giấy trong phòng lab.
Định lượng giấy và độ dày giấy có phải cùng một thứ không?
Không. Định lượng là khối lượng trên một diện tích xác định (gam trên mét vuông), còn độ dày là kích thước đo được bằng thước đo độ dày. Hai tờ giấy cùng định lượng vẫn có thể dày mỏng khác nhau nếu mật độ xơ sợi khác nhau — tờ ép chặt hơn thì mỏng hơn dù nặng bằng nhau. Vì vậy hai phép đo này trả lời hai câu hỏi khác nhau và không suy ra được cái này từ cái kia.
Giấy định lượng cao có luôn cứng hơn giấy định lượng thấp không?
Không luôn luôn. Định lượng chỉ là khối lượng trên diện tích, còn độ cứng còn phụ thuộc loại xơ sợi, cách gia công và độ ẩm lúc đo. Hai lô giấy cùng định lượng vẫn có thể cho kết quả đo sức chịu nén khác nhau. Muốn biết độ cứng thật, phải đo trực tiếp thay vì suy từ định lượng ghi trên nhãn.
Định lượng giấy đo ở đâu và đo như thế nào trong xưởng?
Đo bằng cách cân một mẫu giấy đã cắt đúng diện tích xác định, thường làm ngay tại phòng lab của xưởng hoặc kho nhận giấy. Đây là phép đo nhanh và rẻ nhất trong nhóm kiểm tra giấy nguyên liệu, nên nhiều xưởng đo ngay khi giấy về, trước khi đưa lên chuyền.
Định lượng giấy là gì và đọc trên nhãn cuộn giấy thế nào?
Định lượng giấy là khối lượng của một mét vuông giấy, tính bằng gam, và nhãn hay phiếu cuộn giấy thường in nó cạnh các chữ gsm hoặc g/m². Đó là con số của mỗi mét vuông giấy, không phải khối lượng cả cuộn. Muốn biết cả cuộn nặng bao nhiêu thì nhân định lượng với diện tích cuộn, cách làm ở bảng đổi đơn vị phía trên; phần lõi cuộn và khối lượng bao bì không nằm trong con số định lượng.
Đổi g/m² sang kg/m² và tính khối lượng một cuộn giấy thế nào?
Một ki-lô-gam bằng một nghìn gam nên đổi g/m² sang kg/m² bằng cách chia cho 1000, và đổi ngược lại bằng cách nhân với 1000. Khối lượng giấy của cuộn bằng định lượng nhân diện tích, trong đó diện tích bằng khổ cuộn nhân chiều dài giấy, cả hai tính bằng mét. Kết quả ra gam; chia 1000 để ra ki-lô-gam. Con số này là khối lượng giấy lý thuyết, chưa gồm lõi và bao bì, và giấy hút ẩm nên cân thực tế có thể lệch.
Grammage, gsm và định lượng khác nhau không?
Không, đó là cùng một đại lượng với ba cách gọi. Grammage là từ tiếng Anh dùng trong tài liệu kỹ thuật, gsm là cách viết tắt quen thuộc trên phiếu giấy, còn định lượng là tên gọi tiếng Việt. Riêng cách ghi bằng pound theo ream của giấy nhập từ Mỹ là một hệ đơn vị khác và không đổi thẳng sang gsm bằng một hệ số chung, nên cần hỏi nhà cung cấp con số gam trên mét vuông.
Vì sao hai lô giấy ghi cùng định lượng trên phiếu mà thùng ra cứng khác nhau?
Vì định lượng chỉ nói về khối lượng, không nói hết về thành phần xơ sợi, loại sóng dùng kèm hay cách ghép lớp. Hai lô cùng định lượng nhưng khác nguồn xơ hoặc khác nhà cung cấp vẫn có thể cho độ cứng khác nhau — đây là lý do phòng lab cần đo trực tiếp sức chịu nén thay vì chỉ tin vào con số định lượng trên phiếu.
Trang này không nói được điều gì?
- Trang không niêm mức định lượng cụ thể cho từng loại giấy hay từng vai (giấy mặt, giấy sóng, giấy đáy) — mỗi nhà cung cấp công bố một dải riêng cho sản phẩm của họ.
- Quan hệ giữa định lượng và độ cứng không phải một đường thẳng đơn giản — cùng định lượng vẫn cho độ cứng khác nhau tuỳ thành phần xơ sợi và cách gia công, xem lý do ở phần ảnh hưởng phía trên.
- Ngưỡng đạt cho từng loại thùng do thoả thuận giữa xưởng và khách hàng, không có mức chung cho mọi trường hợp.
Biết định lượng rồi, đi tiếp thế nào?
Định lượng chỉ là một trong các thông số của giấy. Sức chịu nén của tấm làm từ giấy đó được đo bằng ECT và BCT, giải thích ở ECT, BCT và độ bục; loại sóng ghép giữa các lớp giấy ở các loại sóng carton; số lớp của tấm ở chọn thùng 3 lớp, 5 lớp hay 7 lớp; muốn đo định lượng của lô giấy ngay tại xưởng, xem máy đo định lượng giấy, và các hệ tiêu chuẩn đo giấy ở tiêu chuẩn đo giấy và carton. Muốn ước tiền giấy của một thùng từ định lượng, dùng công cụ ước giá thành thùng carton.