Nhóm thiết bị · Phụ tùng ngành sóng
Bộ phận in
Bộ phận in gồm lô lấy mực, dao gạt mực và lô cao su — ba chi tiết quyết định lượng mực tới mặt tấm. In mờ, in lem, in loang lổ đều thường bắt nguồn từ nhóm này trước khi tới bản in hay mực.
Từng chi tiết trong nhóm
Dao gạt mực
Còn gọi là: lưỡi gạt mực · dao gạt · doctor blade
Lô lấy mực
Còn gọi là: lô anilox · trục anilox · lô định lượng mực
Lô cao su
Còn gọi là: lô cao su lấy mực · lô bọc cao su · fountain roll
Gioăng buồng dao
Còn gọi là: gioăng đầu buồng · đệm kín hai đầu buồng dao · end seal
Trục ép in
Còn gọi là: lô ép in · trục đỡ in · trục tì
Cụm gạt mực kiểu nào: hai lô, dao gạt đơn hay buồng kín?
| Tiêu chí | Hai lô ép nhau | Dao gạt đơn | Buồng dao gạt kín |
|---|---|---|---|
| Nhìn cấu tạo | Lô cao su tì vào lô lấy mực, mực nằm trong khe hai lô | Một lưỡi dao tì lên lô lấy mực, khay hở bên dưới | Hộp kín hai lưỡi dao ôm lô, mực bơm vào trong hộp |
| Mực quanh cụm in khi chạy nhanh | Văng mực ở hai đầu lô | Ít văng, mực thừa chảy về khay | Mực nằm trong buồng, quanh cụm sạch nhất |
| Mực trong khay qua một ca | Để hở, đặc dần vì nước bay | Để hở, đặc dần vì nước bay | Ít tiếp xúc không khí, giữ độ đặc lâu hơn |
| Vệ sinh cuối ca | Rửa hai lô và khay | Rửa lô, tháo lưỡi lau | Tháo buồng, rửa hai lưỡi và gioăng đầu buồng |
| Chi tiết mòn phải thay | Lớp cao su lô gạt | Lưỡi dao gạt | Hai lưỡi dao và gioăng chắn đầu buồng |
Sự cố thường gặp của nhóm bộ phận in
Viết theo đúng thứ nhìn, nghe, sờ thấy tại máy. Đây là hướng khoanh vùng, không thay cho tài liệu của nhà sản xuất.
Mực rỉ thành giọt ở hai đầu buồng dao gạt
Xem trước: Gioăng chắn đầu buồng và lực ép buồng vào lô lấy mực.
Xem các dòng lỗi khớp “mực rỉ” →Bề mặt lô lấy mực có vệt xước sáng chạy vòng quanh lô
Xem trước: Mảnh cứng kẹt dưới mép dao gạt — kiểm lưới lọc trên đường mực hồi.
Xem các dòng lỗi khớp “vệt xước” →Lô cao su nứt chân chim trên bề mặt
Xem trước: Hoá chất rửa đang dùng và chỗ lô nằm gần nguồn nóng.
Xem các dòng lỗi khớp “nứt chân chim” →Bơm mực vẫn chạy nhưng mực về buồng yếu, lẫn bọt
Xem trước: Ống hút mực lọt khí ở khớp nối, hoặc khay mực đã cạn.
Xem các dòng lỗi khớp “bọt” →
Bộ phận in gồm những gì và vận hành ra sao?
Lô lấy mực, thường gọi theo tên tiếng Anh là anilox, có bề mặt khắc dày đặc những ô nhỏ. Mỗi ô giữ một lượng mực và nhả mực ra bản in. Khi các ô bị mực khô bít lại, lô nhả ít mực hơn và nét in nhạt dần — hiện tượng này diễn ra chậm nên hay bị đổ cho mực kém chất lượng.
Dao gạt mực gạt phần mực thừa trên bề mặt lô lấy mực, chỉ để lại mực trong các ô; hai đầu buồng dao kín nhờ gioăng buồng dao. Dao mòn hoặc mẻ sẽ để lọt một vệt mực, in ra thành đường sọc chạy dọc tấm. Vì dao rẻ và hay mòn, đây là chi tiết nên thay định kỳ thay vì chờ hỏng.
Lô cao su là lô ép tấm vào bản in hoặc chuyển mực. Cao su chai cứng theo thời gian và theo hoá chất rửa; lô chai làm áp lực phân bố không đều, cho vùng in đậm nhạt khác nhau trên cùng tấm.
In xấu kiểu nào thì xem chi tiết nào?
Mỗi hàng là thứ nhìn hoặc kiểm được ngay tại xưởng — không cần tra số liệu.
| Bạn thấy trên mặt in | Chi tiết nên xem trước |
|---|---|
| Nét in nhạt dần qua nhiều tuần dù không đổi mực | Lô lấy mực — ô bị bít, cần làm sạch chuyên sâu |
| Đường sọc mực chạy dọc theo chiều tấm | Dao gạt mực mẻ hoặc mòn không đều |
| Vùng in đậm nhạt khác nhau trên cùng một tấm | Lô cao su chai hoặc mòn không đều |
| Mực văng thành chấm nhỏ quanh vùng in | Lượng mực quá nhiều — xem dao gạt và độ nhớt mực |
Giữ dự phòng cho bộ phận in thế nào cho đáng?
- Ba chi tiết của nhóm này hỏng theo ba nhịp khác hẳn nhau, nên đừng mua dự phòng đều tay. Dao gạt mực mòn nhanh và rẻ nhất, lô cao su chai dần theo tháng, lô lấy mực hỏng chậm nhất nhưng thay lâu nhất và đắt nhất.
- Dao gạt mực nên có sẵn trong tủ. Chi tiết này mòn theo giờ chạy, và chờ đặt hàng một thứ rẻ như vậy trong lúc cả cụm in đang đứng là khoản lỗ lớn nhất mà nhóm này gây ra.
- Với lô lấy mực, thứ đáng giữ không phải một lô mới nguyên mà là hồ sơ của lô đang chạy: mẫu bản in, loại giấy mặt, và tấm in lỗi của lần trước. Lô hỏng đột ngột thì gửi đúng bộ đó cho bên khắc lô, đỡ được vòng hỏi đáp kéo dài nhiều ngày.
- Lô cao su đi theo cặp với việc bọc lại, không theo việc mua mới. Hỏi trước bên bọc cao su xem họ cần lô nằm ở xưởng họ bao lâu; con số đó quyết định xưởng bạn cần một lô luân phiên hay chấp nhận dừng cụm in.
- Ghi ngày thay và giờ chạy của từng dao gạt. Sau vài lần thay, xưởng có chu kỳ thật của chính cụm in mình, thay cho việc đoán theo kinh nghiệm của xưởng khác.
Câu hỏi thường gặp
Làm sạch lô lấy mực có tự làm được không?
Làm sạch hằng ngày thì được. Khi ô đã bít sâu do mực khô lâu, cần phương pháp làm sạch chuyên sâu, và làm sai cách có thể làm hỏng bề mặt khắc — hỏng bề mặt thì phải khắc lại lô.
Lô lấy mực và dao gạt mực mới nhận về thì kiểm thế nào trước khi cho lên máy?
Kiểm lúc hàng còn nguyên bao bì, vì sau khi lắp lên máy thì không còn phân biệt được lỗi từ nhà cung cấp với lỗi do lắp. Với lô lấy mực: xoay lô dưới ánh sáng chếch và nhìn dọc bề mặt khắc, mặt lô phải đều một kiểu từ đầu này sang đầu kia, không có vệt sáng bóng chạy dài hay mảng loang khác màu. Sờ nhẹ dọc thân lô bằng mu bàn tay, gặp chỗ gợn hay chỗ trơn hẳn so với phần còn lại thì ghi lại vị trí đó. Xem hai đầu cổ trục và mặt bích: vết va đập, xước sâu hay chấm gỉ ở đây làm lô quay đảo sau khi lắp. Với dao gạt mực: rút một đoạn ra khỏi cuộn hoặc hộp, nhìn dọc mép dao theo hướng ánh sáng, mép phải là một đường liền, không có chỗ sứt hay gợn răng cưa; vuốt nhẹ mu móng tay dọc theo mép, chỗ nào vướng là chỗ đó sẽ để lại sọc mực trên tấm. Kiểm cả độ phẳng: đặt đoạn dao lên mặt bàn phẳng, dao cong vênh sẽ tì không đều lên lô. Giữ nguyên bao bì và phiếu giao hàng tới khi chạy thử xong, vì báo lỗi sau khi đã bỏ bao bì thì khó chứng minh.
Thay dao gạt mực xong thì đặt lại những gì trước khi chạy hàng?
Dao mới lắp vào máy vẫn còn ba thứ phải đặt lại, bỏ qua thì tấm đầu tiên ra đã lỗi. Thứ nhất là dao đã nằm đều trên suốt chiều dài lô chưa: quay lô bằng tay chậm một vòng và nhìn đường tiếp xúc, chỗ nào hở sáng là chỗ đó sẽ lọt mực. Thứ hai là lực tì: tăng dần từ nhẹ lên tới khi vừa hết vệt mực thừa trên mặt lô, dừng ở đó; tì mạnh thêm không làm in đẹp hơn mà làm mòn cả dao lẫn mặt lô. Thứ ba là hai đầu chặn mực ở hai đầu máng: đây là chỗ rò mực hay bị quên nhất sau mỗi lần tháo dao. Chạy vài tấm bỏ rồi soi mặt in dưới ánh sáng trước khi cho hàng thật vào. Về an toàn: mép dao gạt sắc như dao lam và mỏng nên khó nhìn thấy mép, đeo găng khi rút dao khỏi cuộn và khi tháo dao cũ, và cuộn dao cũ lại rồi bỏ vào thùng riêng thay vì để rời trong thùng rác chung.
Dao gạt mực bao lâu thay một lần?
Không có mốc chung vì phụ thuộc tốc độ, loại mực và áp lực gạt. Dấu hiệu cần thay là bắt đầu xuất hiện sọc mực, hoặc mép dao sờ thấy không còn thẳng đều.
Dao gạt mực mới thay được ít hôm đã lại có sọc — lỗi ở dao hay ở chỗ khác?
Làm một phép thử trước khi thay tiếp: nhớ chỗ sọc nằm trên tờ, rồi đổi dao và chạy lại. Sọc hiện ra đúng chỗ cũ thì dao không phải nguyên nhân, và mọi cái dao tiếp theo cũng sẽ bị đổ oan. Sau đó cầm cái dao vừa tháo soi dọc mép. Mẻ thành điểm rời rạc là có hạt cứng trong mực hoặc trong khay, tìm ở đường mực về và ở lưới lọc. Mòn thành rãnh đúng vị trí vệt sọc là mặt lô lấy mực có khuyết tại chỗ đó, lăn ngón tay dọc lô sẽ thấy đoạn trơn khác phần còn lại. Mòn đều cả dải mà dao mới thay chưa lâu thì áp gạt đang đặt nặng hơn mức cần, và mỗi lần tăng áp để hết sọc là một lần rút ngắn tuổi dao kế tiếp. Ghi lại lần này đã đổi gì, vì thay gấp mà không ghi lý do thì lần sau lặp lại y nguyên.
Lô cao su chai có mài lại được không?
Mài chỉ làm mỏng lớp cao su chứ không làm hết chai. Với lô đã chai, cách đúng thường là bóc lớp cũ và bọc cao su mới.
Sọc mực hiện ra giữa lúc đang chạy đơn — dừng máy ngay hay chạy nốt rồi thay?
Không có mốc chung nào trả lời thay câu này, vì thứ quyết định không phải vệt sọc mà là thứ đang hỏng thêm trong lúc bạn chạy tiếp. Đổi câu hỏi từ "sọc có nặng không" sang "chạy tiếp thì cái gì hỏng thêm" là ra ngay hướng xử. Lấy ba tấm cách đều nhau trong chồng vừa chạy, xếp chồng lên nhau rồi soi ánh sáng chếch và so vị trí với bề rộng vệt. Vệt trùng khít và bằng nhau qua cả ba tấm là mép dao có chỗ mẻ: dao mẻ nằm yên một chỗ, không kéo theo chi tiết nào khác hỏng, nên chạy nốt đơn được nếu mức lỗi in đó còn nhận được. Vệt rộng dần hoặc có vệt mới sinh thêm qua từng chồng tấm là mép dao đang bào lên mặt lô lấy mực, và đây là chỗ phải dừng: dao là thứ thay thường xuyên, còn vết bào trên mặt khắc của lô thì không mài lại được như dao. Có thêm tiếng rít ở buồng dao, mùi khét, hoặc sờ dọc thân lô thấy một khúc nóng hơn hẳn phần còn lại thì dừng ngay, đó là dấu kim loại chạm kim loại. Mẹo hay được truyền tay là tăng áp dao gạt cho hết sọc; làm vậy ép mép dao tì sâu hơn vào đúng chỗ đang bào, sọc biến mất trong vài tấm rồi quay lại rộng hơn trước. Hai thứ trang này không quyết thay bạn được: áp lực dao gạt và khe hở do nhà sản xuất cụm in quy định nên tra tài liệu của chính máy mình, còn mức lỗi in nào còn nhận được là thoả thuận với khách hàng của bạn.
Lô lấy mực cho máy in thùng nên chọn loại nhiều dòng ô nhỏ hay ít dòng ô to?
Chọn theo thứ khó in nhất trên các mã hàng mà cụm in đó phải chạy. Lô nhiều dòng có ô nhỏ xếp dày, mỗi ô giữ ít mực, hợp chữ nhỏ, nét mảnh, mã vạch. Lô ít dòng có ô to xếp thưa, giữ nhiều mực, hợp mảng in đặc trên giấy mặt nâu hút mực. Chọn lệch thì thấy ngay trên tấm: mảng đặc loang lổ, lộ lỗ trắng dù băng dán bản đã đúng loại là lô giữ quá ít mực cho mảng đó; chữ nhỏ bè, lòng chữ bị lấp dù áp lực in đã nhẹ là lô nhả quá nhiều mực cho nét đó. Một màu vừa có chữ nhỏ vừa có mảng đặc thì tách hai phần sang hai cụm in, hoặc chấp nhận một phần in kém. Khi đặt lô, gửi nhà cung cấp mẫu bản in, loại giấy mặt và tấm đang in lỗi để họ đề xuất thông số khắc.
Nhóm trước, nhóm kế trong phụ tùng ngành sóng
Trang này không nói được điều gì?
- Trang này không nêu thông số khắc của lô lấy mực — thông số đó chọn theo loại hình in và do nhà cung cấp lô tư vấn.
- Phần mực in và cách chọn mực nằm ở nhóm vật tư tiêu hao.
Cần chính xác hơn thì tra ở đâu: tài liệu kỹ thuật và catalogue của đúng hãng, đúng đời máy bạn đang chạy; đối chiếu cách gọi ở bảng tên gọi thiết bị; còn chưa rõ thì gửi câu hỏi kèm tên máy và hiện tượng.