Nhóm thiết bị · Tự động hoá và robot
Điều khiển
Nhóm điều khiển gồm bộ điều khiển lập trình, màn hình vận hành, biến tần và cảm biến. Với máy cũ nhập lẻ, hỏng bộ điều khiển là một trong những lý do phổ biến nhất khiến cả máy nằm im trong khi phần cơ khí vẫn tốt.
Từng chi tiết trong nhóm
Mắt dò mép màng
Còn gọi là: bộ dò biên · cảm biến dò mép · mắt canh biên
Cảm biến tiệm cận
Còn gọi là: cảm biến từ · công tắc tiệm cận · mắt từ
Cảm biến quang
Còn gọi là: mắt thần · cảm biến thu phát · mắt đọc thùng
Bộ mã hoá vòng quay
Còn gọi là: bộ đếm xung trục · đầu đo vòng quay · bộ phát xung
Cảm biến quang gương, quang hai đầu hay tiệm cận — nhận ra và thử thế nào?
| Tiêu chí | Cảm biến quang phản xạ gương | Cảm biến quang thu phát riêng | Cảm biến tiệm cận |
|---|---|---|---|
| Nhìn lắp trên máy | Một đầu cảm biến, phía đối diện là tấm gương | Hai đầu đặt đối diện hai bên đường hàng | Một đầu nhỏ đặt sát chi tiết kim loại |
| Bắt được gì trong xưởng bao bì | Thùng, tấm đi qua | Thùng, tấm, kể cả đường hàng rộng | Chi tiết kim loại của máy như cam, đầu trục |
| Khi bị bụi giấy phủ | Bụi phủ gương làm báo có hàng dù băng trống | Bụi phủ một trong hai đầu cũng báo có hàng | Ít bị bụi giấy làm sai |
| Căn chỉnh khi lắp lại | Căn đầu cảm biến trỏ đúng gương | Căn hai đầu thẳng trục nhau | Chỉnh đầu sát chi tiết, không phải căn trục |
| Thử nhanh bằng tay | Che tay giữa đầu và gương, đèn báo phải đổi | Che tay giữa hai đầu, đèn đầu thu phải đổi | Đưa cờ lê lại gần mặt đầu, đèn phải sáng |
Sự cố thường gặp của nhóm điều khiển
Viết theo đúng thứ nhìn, nghe, sờ thấy tại máy. Đây là hướng khoanh vùng, không thay cho tài liệu của nhà sản xuất.
Máy dừng ngẫu nhiên, đèn cảm biến chập chờn khi máy rung
Xem trước: Giắc cắm cảm biến lỏng, hoặc dây bị gập ở chỗ máy chuyển động.
Xem các dòng lỗi khớp “chập chờn” →Tủ điện nóng hơn thường lệ, quạt tủ đứng im
Xem trước: Quạt và lưới lọc gió tủ điện bị bụi giấy bít.
Xem các dòng lỗi khớp “tủ điện” →Biến tần kêu vo vo, motor chạy giật khi tăng tốc
Xem trước: Tải cơ khí đang nặng lên — ngắt điện rồi xoay tay trục xem có kẹt.
Xem các dòng lỗi khớp “chạy giật” →Màn hình vận hành có vùng chạm không ăn
Xem trước: Màn chạm mòn ở vùng hay bấm, hoặc lớp dán bảo vệ bị phồng.
Xem các dòng lỗi khớp “không ăn” →
Điều khiển gồm những gì và vận hành ra sao?
Bộ điều khiển lập trình, thợ gọi tắt là PLC, chứa chương trình quyết định máy làm gì theo thứ tự nào. Khi nó hỏng, phần cứng thay được, nhưng chương trình mới là thứ khó lấy lại. Xưởng nào chưa sao lưu chương trình của máy đang chạy tốt là đang giữ một rủi ro chưa ai tính.
Màn hình vận hành, thường gọi HMI, là nơi người đứng máy chỉnh thông số và xem lỗi — cảm biến dò mép trên máy chạy cuộn cũng báo về đây, xem mắt dò mép màng. Nhiều khi màn hình hỏng nhưng bộ điều khiển vẫn tốt — máy vẫn chạy được nếu có cách khác để ra lệnh. Phân biệt được hai trường hợp này tránh thay nhầm thứ đắt tiền.
Biến tần điều khiển tốc độ động cơ, thường dùng để đồng bộ tốc độ giữa các khâu của dây chuyền carton sóng và của băng tải. Lỗi biến tần thường báo mã lỗi trên chính biến tần, và mã đó tra được trong tài liệu của hãng. Đọc mã lỗi trước khi gọi thợ giúp thợ mang đúng thứ cần mang.
Thay bộ điều khiển cho máy cũ có hai hướng: thay đúng loại cũ nếu còn mua được, hoặc nâng lên loại mới và viết lại chương trình. Hướng thứ hai tốn công hơn nhưng giải quyết dứt điểm việc linh kiện cũ không còn.
Máy không chạy thì hỏng ở tầng nào?
Mỗi hàng là thứ nhìn hoặc kiểm được ngay tại xưởng — không cần tra số liệu.
| Bạn quan sát | Tầng nên nghi |
|---|---|
| Màn hình tối, nhưng đèn trên bộ điều khiển vẫn sáng | Màn hình hoặc nguồn cấp màn hình — bộ điều khiển có thể vẫn tốt |
| Màn hình báo lỗi mất kết nối với bộ điều khiển | Cáp truyền thông hoặc cổng kết nối |
| Biến tần hiện mã lỗi trên mặt | Tra mã lỗi trong tài liệu biến tần trước khi làm gì khác |
| Đèn lỗi trên bộ điều khiển sáng, máy không nhận lệnh | Bộ điều khiển hoặc chương trình — cần người đọc được chương trình |
| Máy chạy nhưng dừng ngẫu nhiên không báo lỗi | Cảm biến hoặc tiếp điểm lỏng, không phải bộ điều khiển |
Câu hỏi thường gặp
Máy dừng vì lỗi điều khiển giữa ca — reset chạy tiếp hay dừng tìm nguyên nhân?
Reset được một lần thì hầu như ai cũng reset, và điều đáng chú ý không phải lần reset đó mà là lần thứ hai. Hãy đếm: lỗi quay lại sau bao lâu, và có quay lại vào đúng một thời điểm của chu kỳ máy không. Lỗi xuất hiện một lần rồi thôi suốt phần còn lại của ca thì reset là hợp lý, chỉ cần ghi lại mã lỗi cùng giờ vào phiếu ca. Lỗi quay lại với khoảng cách ngắn dần là dấu thứ gây ra nó đang nặng thêm, và mỗi lần reset là một lần cho phép nó nặng thêm; dừng. Lỗi quay lại đúng ở một bước cố định, ví dụ luôn ở lúc tăng tốc hoặc luôn khi tải nặng nhất, thì đó là thông tin quý chứ không phải phiền toái: nó chỉ thẳng vào tầng đang hỏng, và dừng lúc này rẻ hơn nhiều so với dừng sau khi đã reset hai chục lần. Có hai thứ bắt dừng ngay, không reset lần nào: tủ điện nóng hơn thường lệ trong khi quạt tủ đứng im, và mùi khét dù rất nhẹ trong tủ. Cả hai đều là thứ hỏng theo nhiệt, mà reset thì cho máy chạy tiếp tức là cấp thêm nhiệt vào đúng chỗ đang quá nhiệt. Một việc nên làm trước khi reset lần đầu, mất chưa tới một phút và cứu được cả buổi dò về sau: chụp lại màn hình báo lỗi, gồm cả mã lỗi lẫn trạng thái hiển thị quanh nó. Rất nhiều máy xoá lịch sử khi reset, và câu người sửa hỏi đầu tiên luôn là máy báo mã gì. Còn một điều nữa thuộc loại phòng xa mà đáng nhắc đúng lúc này: nếu xưởng chưa có bản sao lưu chương trình điều khiển, đây là lúc thấy rõ vì sao nên có, vì khi tầng chương trình hỏng thật thì không có bản sao nghĩa là chờ hãng.
Nhận tủ điện hoặc bộ điều khiển mới về thì kiểm những gì trước khi đấu vào máy?
Phần kiểm được bằng mắt làm trước, và làm khi tủ chưa cấp điện. Đọc nhãn trên tủ rồi so với nguồn thật của xưởng: số pha và điện áp ghi trên nhãn phải khớp, vì tủ đúng chức năng mà sai nguồn thì hỏng ngay lần đóng điện đầu. Mở cửa tủ nhìn cách đấu: đầu cốt phải siết gọn, dây phải có số hoặc nhãn, và có dấu của người lắp; một tủ đấu không đánh số là tủ mà mọi lần sửa sau này đều tốn gấp đôi. Nhìn gioăng cửa và các lỗ luồn cáp xem đã bịt kín chưa, vì trong xưởng bao bì thứ vào tủ nhiều nhất là bụi giấy, và bụi giấy bám lên bo mạch thì lỗi xuất hiện thất thường chứ không đứt hẳn. Quay thử quạt tủ bằng tay và xem lưới lọc đã có sẵn chưa. Cuối cùng đòi đủ giấy tờ đi kèm: sơ đồ đấu dây và bản sao lưu chương trình, nhận tủ mà thiếu hai thứ đó là nhận một hộp kín. Phần đấu điện, đo cách điện và thử có tải thuộc về thợ điện có chuyên môn, trang này không hướng dẫn thay.
Vì sao phải sao lưu chương trình PLC khi máy đang tốt?
Vì lúc máy hỏng mới đi tìm chương trình thì thường đã quá muộn. Có bản sao lưu, thay phần cứng xong là nạp lại được; không có, phải viết lại từ đầu.
Đã reset và thay cảm biến mà máy vẫn dừng báo đúng lỗi cũ — xem gì khác lần trước?
Máy dừng vì lỗi điều khiển ở ô robot xếp pallet thì đọc thêm trang nghề vận hành ô robot xếp pallet. Đọc lại lịch sử lỗi trên màn hình vận hành và chép ra giờ của từng lần báo, rồi hỏi quanh xưởng xem vào đúng các giờ đó máy bên cạnh đang làm gì. Lỗi trùng lúc một máy lớn khác khởi động, ví dụ lúc dây chuyền sóng chạy lại sau khi dừng, thì nguồn điện chung đang sụt trong khoảnh khắc đó, và máy này báo lỗi vì nó là máy nhạy nhất trên đường điện chứ không phải vì nó hỏng. Thay thêm cảm biến hay đổi bộ điều khiển sẽ không có tác dụng. Lỗi không trùng với việc của máy nào khác thì mới quay về chính máy này. Mang danh sách giờ lỗi đó cho thợ điện: phần đo nguồn và kiểm đường điện là việc của thợ điện có chuyên môn, trang này không hướng dẫn thay.
Máy cũ nên thay PLC cùng loại hay nâng cấp?
Còn mua được loại cũ và có chương trình thì thay cùng loại nhanh hơn. Loại cũ đã ngừng sản xuất thì nâng cấp là hướng bền hơn, dù phải viết lại chương trình.
Biến tần báo lỗi quá dòng là hỏng biến tần à?
Không nhất thiết. Lỗi quá dòng thường do tải cơ khí bị kẹt hoặc động cơ có vấn đề. Kiểm phần cơ khí trước khi kết luận biến tần hỏng.
PLC và HMI khác nhau ở đâu, hỏng cái nào thì máy dừng hẳn?
Hai thứ này làm hai việc khác hẳn nhau nên hỏng cũng cho ra hai hậu quả khác nhau. PLC là nơi chứa chương trình quyết định máy làm gì theo thứ tự nào — đọc tín hiệu cảm biến, tính toán, rồi ra lệnh cho động cơ và van; đây là phần máy KHÔNG CẦN người đứng nhìn để tự chạy đúng chương trình đã nạp. HMI chỉ là màn hình để người vận hành xem thông số và gõ lệnh cho dễ, tự nó không quyết định gì và luôn phải xin dữ liệu từ PLC mới có gì để hiển thị. Hệ quả trên máy thật đúng như bảng quyết định ở trên đã nói: màn hình tối nhưng đèn trên bộ điều khiển vẫn sáng thì rất có thể chỉ hỏng màn hình hoặc dây nối, máy vẫn có thể đang chạy đúng chương trình phía dưới; ngược lại đèn lỗi trên bộ điều khiển sáng và máy không nhận lệnh thì đó là hỏng ở tầng chương trình, và HMI có thay mới cũng không cứu được việc máy dừng. Cách phân biệt nhanh tại chỗ: HMI hỏng thường máy vẫn chạy nốt chu trình đang dở rồi mới đứng chờ lệnh kế tiếp; PLC hỏng thì máy dừng ngay giữa chừng bất kể đang ở bước nào. Vì HMI phụ thuộc hoàn toàn vào PLC nên khi cả hai cùng im lặng, luôn kiểm nguồn cấp cho PLC trước, đừng vội kết luận màn hình chết.
Nhóm trước, nhóm kế trong tự động hoá và robot
Trang này không nói được điều gì?
- Trang này không hướng dẫn lập trình hay đấu nối — việc đó cần thợ điện có chuyên môn và tài liệu của hãng.
- Mã lỗi biến tần và bộ điều khiển khác nhau giữa các hãng; luôn tra theo tài liệu của đúng thiết bị.
Cần chính xác hơn thì tra ở đâu: tài liệu kỹ thuật và catalogue của đúng hãng, đúng đời máy bạn đang chạy; đối chiếu cách gọi ở bảng tên gọi thiết bị; còn chưa rõ thì gửi câu hỏi kèm tên máy và hiện tượng.